Thanh Hóa không chỉ nổi tiếng với biển Sầm Sơn, thành nhà Hồ hay suối cá thần Cẩm Lương mà còn là vùng đất sản sinh ra nhiều đặc sản độc đáo. Một trong những sản vật quý tiêu biểu của xứ Thanh chính là bưởi Tiến Vua Thanh Hóa. Loại bưởi này không chỉ có hương vị ngọt mát, thơm dịu, tép giòn mọng nước mà còn mang trong mình câu chuyện lịch sử đặc biệt, gắn liền với các bậc vua chúa ngày xưa.
Chính vì thế, bưởi Tiến Vua được xem như “tinh hoa của đất trời xứ Thanh”. Ngày nay, loại bưởi mới lạ này được trồng và phân phối rộng rãi, dần trở thành “đặc sản hút khách” của xứ Thanh, khiến du khách không thể bỏ lỡ trong mỗi chuyến hành trình.
Nguồn gốc và ý nghĩa tên gọi “bưởi Tiến Vua”
Tên gọi “bưởi Tiến Vua” bắt nguồn từ xa xưa, khi loại bưởi này được dâng lên các vua chúa triều đình để làm thức quả quý trong cung. Nhờ hương vị nổi bật, hình dáng, màu sắc đỏ cam đẹp mắt và giá trị dinh dưỡng cao, loại quả này nhanh chóng trở thành đặc sản tiến cống, chỉ những dịp trọng đại mới được sử dụng.
Ngày nay, bưởi Tiến Vua vẫn giữ được những đặc trưng vốn có, trở thành niềm tự hào của người dân Thanh Hóa. Không chỉ là một loại quả ngon, đây còn là biểu tượng văn hóa – lịch sử của vùng đất xứ Thanh.
Năm 2021, bưởi Luận Văn – hay còn gọi là bưởi Tiến Vua – chính thức được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao. Đây là một dấu mốc quan trọng, mở ra bước ngoặt mới trong hành trình khẳng định thương hiệu của loại bưởi đặc sản này.
Đặc điểm nổi bật, khác lạ của bưởi Tiến Vua Thanh Hóa
So với nhiều giống bưởi khác, bưởi Tiến Vua mang những nét rất riêng. Khi bước vào mùa chín, bưởi Tiến Vua Thanh Hóa khoác lên mình sắc đỏ gấc rực rỡ, nổi bật ngay từ lớp vỏ bên ngoài cho đến phần cùi và từng múi tép mọng nước bên trong. Điểm đặc biệt của loại bưởi này là màu đỏ đồng nhất, hiếm thấy ở các giống bưởi khác, vừa tạo nên vẻ đẹp sang trọng vừa mang ý nghĩa tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng.
Thời điểm thu hoạch thường bắt đầu từ tháng 8 âm lịch, nhưng hương vị ngon nhất phải kể đến trong khoảng tháng 10 – 11, khi múi bưởi đạt độ ngọt thanh, mọng nước và dậy hương thơm dịu nhẹ.
Vùng trồng bưởi Tiến Vua Thanh Hóa
Hiện nay, tại Thanh Hóa, bưởi Tiến Vua được trồng chủ yếu trên những vườn đồi bạt ngàn, với tổng diện tích khoảng 56ha. Trong đó, nổi bật nhất là vùng chuyên canh tại xã Lam Sơn – nơi có thổ nhưỡng màu mỡ, khí hậu ôn hòa, tạo điều kiện lý tưởng để giống bưởi quý này sinh trưởng và phát triển. Nhờ vậy, từng quả bưởi nơi đây luôn đạt chất lượng cao, tép mọng ngọt, vỏ đỏ căng tròn bắt mắt.
Không chỉ là vùng trồng cây ăn quả thông thường, xã Lam Sơn ngày nay còn được xem như “cái nôi” lưu giữ và phát triển giống bưởi tiến vua độc đáo. Mỗi mùa bưởi chín, những triền đồi đỏ rực màu quả đã trở thành điểm nhấn du lịch, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm và thưởng thức ngay tại vườn. Chính sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên, con người và đặc sản đã biến vùng đất này thành điểm đến ấn tượng, góp phần nâng tầm thương hiệu nông sản Thanh Hóa.
Giá trị văn hóa và du lịch của bưởi Tiến Vua Thanh Hóa
Bưởi Tiến Vua không chỉ dừng lại ở giá trị ẩm thực, mà còn mang trong mình cả chiều sâu văn hóa và bản sắc vùng đất xứ Thanh. Quả bưởi đỏ mọng, căng tròn như biểu tượng của sự sung túc, may mắn, thường được người dân Thanh Hóa lựa chọn bày mâm ngũ quả mỗi dịp Tết Nguyên đán. Chính màu đỏ độc đáo ấy khiến bưởi Tiến Vua trở thành món quà biếu sang trọng, thể hiện tấm lòng trân trọng và sự gắn kết trong văn hóa tặng quà truyền thống.
Không chỉ dừng lại ở giá trị tinh thần, bưởi Tiến Vua còn góp phần khẳng định thương hiệu du lịch nông nghiệp của Thanh Hóa. Những năm gần đây, đã có rất nhiều thực khách đến tận các vườn bưởi tại xã Lam Sơn để trải nghiệm. Tại đây, du khách không chỉ được tham quan những vườn bưởi bạt ngàn trên triền đồi, chiêm ngưỡng sắc đỏ rực rỡ của mùa thu hoạch, mà còn có thể tự tay hái những quả bưởi chín, thưởng thức ngay tại vườn vị ngọt thanh mát, mọng nước đặc trưng.
Hành trình trải nghiệm ấy mang đến cảm giác vừa thân thuộc, vừa mới lạ: được sống chậm giữa không gian xanh mát của làng quê xứ Thanh, được nghe người nông dân kể về lịch sử và công phu chăm sóc loại quả “tiến vua”, rồi mang về cho mình vài quả bưởi đỏ tươi làm kỷ niệm. Đó là những khoảnh khắc gắn kết du khách với văn hóa địa phương, biến bưởi Tiến Vua trở thành cầu nối giữa ẩm thực, nông nghiệp và du lịch.
Cách thưởng thức bưởi Tiến Vua
Bưởi Tiến Vua có thể được dùng theo nhiều cách:
- Ăn trực tiếp sau khi bóc tách múi
- Ép lấy nước để có một ly nước bưởi mát lành, nguyên chất.
- Kết hợp trong các món gỏi, salad, vừa ngon miệng vừa bổ dưỡng.
- Dùng để bày mâm ngũ quả trong dịp lễ, Tết, vừa đẹp mắt vừa ý nghĩa.
Mua bưởi Tiến Vua Thanh Hóa ở đâu?
Hiện nay, bưởi Tiến Vua đã được bày bán phổ biến tại các siêu thị hay cửa hàng đặc sản, chủ yếu được tiêu thụ dưới hình thức bán lẻ tại các chợ địa phương hoặc trực tiếp từ nhà vườn. Vì vậy, nếu muốn tìm mua những quả bưởi tươi ngon nhất, du khách nên ghé thăm các khu chợ truyền thống ở xã Lam Sơn, nơi người dân bày bán bưởi vừa thu hoạch, đảm bảo độ tươi mới.
Đặc biệt, một trải nghiệm thú vị dành cho du khách là đến tận vườn bưởi tại xã Lam Sơn – vùng đất được coi là “thủ phủ” của giống bưởi Tiến Vua. Tại đây, bạn không chỉ được tận tay chọn lựa những quả bưởi ngon nhất, mà còn có thể tham quan vườn, tìm hiểu quy trình trồng trọt và thưởng thức ngay tại chỗ.
Ngoài ra, vào dịp lễ hội hay các hội chợ đặc sản địa phương, bưởi Tiến Vua thường được trưng bày, giới thiệu như một sản vật tiêu biểu của xứ Thanh – đây cũng là cơ hội tốt để du khách mua về làm quà cho người thân, bạn bè.
Bưởi Tiến Vua Thanh Hóa không chỉ là loại trái cây ngon, giàu giá trị dinh dưỡng mà còn là biểu tượng văn hóa đặc trưng của xứ Thanh. Với hương vị ngọt mát, thanh tao cùng câu chuyện lịch sử gắn liền với vua chúa, bưởi Tiến Vua xứng đáng là niềm tự hào của người dân Thanh Hóa và là món quà ý nghĩa dành cho du khách gần xa. Nếu có dịp ghé thăm Thanh Hóa, du khách đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức và mua bưởi Tiến Vua – loại quả mang trong mình hương vị ngọt thanh khác biệt và màu đỏ may mắn hiếm có.
Không chỉ là món quà quê giản dị, bưởi Tiến Vua còn là đặc sản quý giá để biếu tặng người thân, bạn bè mỗi dịp lễ Tết. Thưởng thức một múi bưởi, bạn sẽ cảm nhận trọn vẹn tinh hoa đất trời xứ Thanh gửi gắm trong từng tép mọng ngọt.
Hành trình đến vùng đất trồng bưởi Tiến Vua sẽ càng trọn vẹn hơn nếu du khách kết hợp tham quan Khu di tích Lam Kinh – quần thể gắn liền với lịch sử nhà Hậu Lê, hay ghé thăm làng nghề bánh gai Tứ Trụ để thưởng thức món bánh dẻo thơm nức tiếng. Xa hơn một chút, bạn có thể dừng chân tại làng đúc đồng Chè Đông – cái nôi của những sản phẩm đồng truyền thống, hoặc làng chiếu cói Nga Sơn để chiêm ngưỡng những sản phẩm thủ công tinh xảo.
Ngoài bưởi Tiến Vua, du khách cũng có thể chọn mua thêm các đặc sản nổi tiếng khác như nem chua Thanh Hóa, nước mắm Ba Làng, mắm cáy Quảng Phúc,… làm quà.
